De meeste Belgen associëren fair trade met de klassiekers zoals chocolade, koffie en bananen. Maar wist je dat ook non-foodproducten de waarden van eerlijke handel perfect kunnen belichamen?

De sportbal is daar een mooi voorbeeld van. Hij staat altijd al in het middelpunt van de belangstelling op het veld, wat hem de ideale ambassadeur maakt om eerlijke handel te promoten.

Achter de bal: een sector met grote uitdagingen

De regio Punjab – tussen India en Pakistan, met Sialkot als belangrijkste stad – neemt op zichzelf bijna 85% van de wereldwijde ambachtelijke productie van sportballen voor zijn rekening.

Hoewel de bal over een ongelooflijke kracht beschikt om mensen over de hele wereld te verenigen, gaat achter de conventionele productie ervan vaak een duistere realiteit schuil:

• Betaling per stuk waardoor werknemers worden aangezet tot onrealistische werktempo’s ten koste van hun gezondheid;
• Kinderarbeid waarbij kinderen niet naar school kunnen en hun jeugd moeten opgeven om tot 12 uur per dag ballen te naaien;
• Genderongelijkheid waarbij vrouwen worden gediscrimineerd bij aanwerving en weinig tot geen doorgroeimogelijkheden krijgen;
• Een ecologische ramp aangezien het merendeel van de klassieke ballen wordt gemaakt van plastics afkomstig uit aardolie die na gebruik zeer moeilijk te recycleren zijn.

De spelregels: wanneer wordt een bal ‘eerlijk’?

Een sportbal – of het nu gaat om een voetbal, rugbybal, handbal, volleybal of basketbal – wordt als eerlijk beschouwd wanneer hij traceerbaarheid, respect voor de mensenrechten, een strikt verbod op kinderarbeid en waardige arbeidsomstandigheden garandeert.

Maar eerlijkheid gaat nog verder dankzij enkele concrete principes:

• Een eerlijk en evolutief loon: werknemers ontvangen minstens het wettelijke of regionale minimumloon, met de verplichting om dit geleidelijk te verhogen.
• De Fairtrade-ontwikkelingspremie: 10% van de verkoopprijs wordt rechtstreeks aan de werknemers uitgekeerd. Via een democratisch verkozen comité beslissen zij zelf om deze premie te investeren in gemeenschapsprojecten zoals waterzuiveringspunten, gratis busvervoer naar het werk en gratis oogheelkundige en medische zorg.
• Gendergelijkheid: nultolerantie voor intimidatie, een verbod op zwangerschapstests bij aanwerving van werkneemsters en ondersteuningsprogramma’s voor vrouwen en minderheden.
• Gezondheid en veiligheid: verplichte opleidingen om ongevallen met machines en chemische producten te voorkomen.

Innovatie aan de voet

De eerlijke sportbal doorbreekt de traditionele normen door te innoveren op het vlak van materialen. Gedaan met plastic als koning: eerlijke merken geven tegenwoordig de voorkeur aan duurzamer synthetisch leder, recycleerbaar polyester, katoen en zelfs biogebaseerde en plantaardige materialen.

Sommige keurmerken, zoals FSC (Forest Stewardship Council), garanderen zelfs dat latex en rubber afkomstig zijn uit duurzaam beheerde bossen. Het resultaat: hoogwaardige, duurzame ballen die de ecologische voetafdruk en vervuiling helpen verminderen.

Het woord aan de mensen op het terrein

« Wij denken dat Fairtrade de werkomgeving in onze fabrieken zeker veiliger en gezonder zal maken voor onze werknemers, wat zal leiden tot een lager personeelsverloop en minder absenteïsme. Deze interventie zal zeker helpen en het vertrouwen van klanten in ons product en de kwaliteit ervan vergroten. »
(M. Malik M. Jamil, algemeen directeur HR & Compliance, Vision Technologies, Sialkot, Fairtrade International)

Waar vind je eerlijke sportballen?

Of je nu een jonge sporter, een gezin, een club of een school bent: je kan mee het verschil maken door een eerlijke sportbal aan te kopen. Je vindt ze in verschillende winkels (Decathlon, Intersport en gespecialiseerde winkels) of rechtstreeks via de websites van geëngageerde merken en gespecialiseerde webshops.

Je herkent een eerlijke sportbal aan de certificering op de zijden van de bal: je moet er het Fairtrade- of WFTO-logo (World Fair Trade Organization) op terugvinden.

De prijzen variëren doorgaans tussen € 15 en € 80, afhankelijk van de sport en het model.

Enkele referentiemerken om te ontdekken

Derbystar, Sport-Thieme, Select, Uhlsport, Bala Sport, Volo Athletics, Cawila, Rebond, Samba, BeRugbe, Benz…